Yapay zekâ mobilyada neden yerli markaları söylüyor, IKEA nerede duruyor?

Beş yapay zekâ asistanına Türkiye’de mobilya sorulduğunda ortaya çıkan raf neredeyse tamamen yerli. Soruda Türk markası şartı bulunmadığında bile yanıtların %88,4’ü bir Türk markasının adını verdi. Herhangi bir yabancı markayı anan yanıtların oranı %34,8’de kaldı ve bu grubun içindeki tek güçlü isim IKEA oldu.

Tablo, Herm.io’nun mobilya ölçümünden çıkıyor. Aynı 30 Türkçe soru ChatGPT, Gemini, Claude, Perplexity ve Grok’a beşer kez soruldu. 352 marka izlendi, 746 kullanılabilir yanıt incelendi.

Köken şartı kalktığında yabancı markalara ne oldu

Ölçümün asıl sınavı, soruda kökenin hiç geçmediği kesit. Kullanıcı özellikle Türk markası istemediğinde asistanların global isimlere yönelmesi beklenebilir. Mobilyada bu olmadı.

İki oranın toplamı yüzü aşıyor, çünkü tek bir yanıt hem yerli hem yabancı marka sayabiliyor. Yani yabancı markalar rafın büsbütün dışında değil. Yerli isimlerin yanında, sayıca az biçimde görünüyorlar.

Üst sırada üç isim var, dördüncüden sonrası hızla seyreliyor

Yerli rafın başında İstikbal (96,78), Bellona (94,36) ve Doğtaş (90,12) duruyor. Üçü de 746 yanıtın yaklaşık yarısında ve beş asistanın tamamında göründü.

Sıralamanın ilk basamağı ile en sık anılan isim aynı değil. Bellona yanıtların %50,5’inde geçerek en sık anılan marka oldu. İstikbal ise yanıtlarda genellikle daha erken göründüğü için ilk sıraya yerleşti.

Üçüncü sıra ile dördüncü sıradaki Kelebek arasında 23,5 puanlık bir boşluk açılıyor. İzlenen 352 markadan yalnızca 28’i %5 bahsedilme eşiğini geçebildi.

Üst üçlünün dışındaki yerli isimler için görünürlük, hangi asistanın yanıt verdiğine bağlı. Bazı modeller yanıt başına on civarı marka sayıyor, bazıları dört isimle yetiniyor.

İlk on sırada yabancı tek isim, beşinci sıradaki IKEA.

Listede Vivense, Koçtaş ve Trendyol gibi perakendeci ve pazaryeri adları da var. Ölçüm bunları bilerek dışarıda bırakmadı, çünkü alışverişçinin karşılaştığı raf bu isimleri de içeriyor.

IKEA bu tabloda nereye oturuyor

IKEA genel kesitte 58,73 puanla beşinci sırada. Köken şartı olmayan sorularda ise dördüncü sıraya çıkıyor. Yani üst üçlüyle yarışmıyor, ortadaki bandın başında duruyor.

Köken şartsız kesitte eşiği geçebilen yabancı markalar yalnızca IKEA ve Roche Bobois. Bu yüzden yapay zekada en çok önerilen mobilya markaları listesi, yabancı bir isim arayan soruda bile büyük ölçüde yerli kalıyor.

IKEA’nın neden bu kadar ayrıştığını ölçüm doğrudan test etmiyor. Görünen tek şey, Türkçe sorularda diğer global mobilya isimlerinden belirgin biçimde daha sık anıldığı.

Bu sonucun arkasında ne var

Yanıtların %98,4’ü internet aramasına dayanıyor. Asistanlar soruyu cevaplarken ağırlıklı olarak Türkçe web’de bulabildiklerini kullanıyor.

Raporun kendi okuması da bu yönde. Bir markanın sık anılması çoğu zaman tek bir şeye işaret ediyor: o marka hakkında bol miktarda bilgi var ve arkasında güncel bir site duruyor.

Sektörün büyüklüğü bu bilgi yoğunluğunu besliyor. Ticaret Bakanlığı verilerine göre Türkiye dünyanın ilk on mobilya ihracatçısı arasında, üretim de İnegöl ve Kayseri gibi merkezlerde yoğunlaşıyor.

Buradan bir neden sonuç bağı kurmak doğru olmaz. Ölçüm hangi markanın anıldığını sayıyor, asistanların o ismi neden seçtiğini değil.

Aynı soru her kategoride aynı cevabı vermiyor

Mobilya, serinin en yerli sonucu. Köken şartsız aynı soru başka reyonlarda tabloyu değiştiriyor.

• Küçük ev aletlerinde sorudan “Türk” ifadesi çıkarıldığında Philips öne geçti ve yabancı markalar bahsedilmelerin açık çoğunluğunu aldı.
• Anne ve bebek ürünlerinde köken şartı kalktığında bahsedilmelerin %54,5’i yabancı markalara gitti.
• İç giyim, çorap ve plaj giyiminde dağılım %59 Türk, %41 yabancı oldu. Serinin en dengeli sonucu bu.
• Abiye ve davet giyiminde bahsedilmelerin %82’si yerli, %18’i yabancı markalara gitti.
• Mobilyada ise köken şartsız yanıtların %88,4’ü bir Türk markasının adını verdi.

Bu beş satır tek bir puan tablosu değil. Ölçülen büyüklük kategoriden kategoriye değişiyor: kimi yerde yanıt yüzdesi, kimi yerde bahsedilme dağılımı sayılıyor. Karşılaştırma yön gösterir, ortak bir skor vermez.

Sıralamanın söylemediği şey

Yüksek bir görünürlük puanı, o markanın daha dayanıklı, daha uygun fiyatlı veya daha iyi hizmet veren marka olduğu anlamına gelmez. Ölçtüğü şey, bu sistemlerin markayı ne kadar kolay bulup öne çıkardığı.

Alışverişçi tarafında pratik karşılığı şu: asistanın verdiği üç isim kararın kendisi değil, başlangıç rafı. Fiyat, teslim süresi, servis ve montaj gibi ölçüm dışı kriterler okurun kendi işi olarak kalıyor.

Rafın hangi asistanla açıldığı da fark yaratıyor. Dar cevap veren bir modelde yalnızca üst üçlüyü görürsünüz. Geniş cevap veren bir modelde aynı kategorinin yerli uzun kuyruğu da listeye girer.

Son olarak bu tablo donmuş bir fotoğraf değil. Ölçüm çeyrekte bir tekrarlanıyor ve mobilya kesiti serinin ilk edisyonu. Yerli rafın aynı ağırlıkta kalıp kalmayacağı sonraki edisyonlarda görülecek.