Türk bilim insanları, genetik düzenleme teknolojisiyle pamuk liflerinin kalitesini ve uzunluğunu artırarak binlerce yıllık gelişim sürecini laboratuvarda birkaç yıla indirdi. Proje, Türkiye’nin pamuk ithalat bağımlılığını azaltmayı hedefliyor.
Türk araştırmacılar, genetik düzenleme teknolojisi kullanarak pamuk bitkisinin lif uzunluğu, inceliği ve dayanıklılığı gibi kritik özelliklerini hassas bir şekilde yeniden tasarladı. Yaklaşık 3 yıldır devam eden proje, klasik ıslah yöntemleriyle binlerce yıl sürebilecek gelişim süreçlerini laboratuvar ortamında birkaç yıla indirgeyerek tarım ve tekstil sektöründe önemli bir adım attı.
Transgenik Hücre Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi (TRGENMER) bünyesinde yürütülen çalışmalarda, Türkiye’nin farklı bölgelerinden toplanan pamuk tohumları laboratuvar koşullarında geliştirildi. TRGENMER AR-GE sorumlusu Beyza Aydın, doğanın binlerce yılda gerçekleştirebileceği genetik değişimlerin laboratuvarda birkaç yıla sığdırıldığını belirtti. Aydın, bu süreçte iklimlendirme kabinleri ve özel besi yerleri kullanılarak bitkilerin büyüme süreçlerinin desteklendiğini ifade etti.
Projenin hedefleri arasında yerli pamuk liflerinin kalitesini artırmak ve uluslararası standartları aşmak bulunuyor. Üsküdar Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik öğretim üyesi Dr. Cihan Taştan, mevcut yerli pamuk liflerinin uluslararası ortalamadan yaklaşık yüzde 10 daha kısa olduğunu ancak bu projeyle yüzde 30 ila 40 daha uzun lifler üretmeyi hedeflediklerini açıkladı. Taştan, bu çalışmayla yerli tohumların verimliliğini artırarak uluslararası pazarda rekabet gücü kazanmayı amaçladıklarını vurguladı.
Dr. Taştan, projenin tamamen öz kaynaklarla yürütüldüğünü ve özellikle Buse Kaptan Tekin ile Naz Ceren Ünal gibi yüksek lisans öğrencilerinin önemli katkılar sağladığını belirtti. Türkiye, dünya pamuk üretiminde önemli bir yere sahip olmasına rağmen kaliteli pamuk hammaddesi konusunda dışa bağımlı bir konumda bulunuyor. Yıllık 1,1 milyon ton civarında pamuk ithalatı yapılırken, ihracatın 40 bin ton seviyesinde kalması dikkat çekiyor.
Yapılan genetik iyileştirmelerle Türkiye’nin pamuğunun ABD Pima ve Mısır Giza gibi dünyanın önde gelen pamuklarıyla rekabet edebilir hale gelmesi hedefleniyor. Proje kapsamında gerçekleştirilen testler, sadece lif kalitesini değil, iplik ve kumaş performansını da değerlendiriyor. Bu stratejik hamlenin, önümüzdeki 5 yıl içinde milyonlarca dolarlık yüksek katma değerli ihracat potansiyeli yaratması ve uzun vadede ülke ekonomisine milyarlarca lira katkı sağlaması öngörülüyor. Daha az su ve kimyasal gerektiren sürdürülebilir pamuk çeşitlerinin geliştirilmesi de projeksiyonlar arasında yer alıyor.
Yorum Yap