ABD-İsrail’in İran ile artan gerilimi, Körfez ülkelerinin petrol dışı ekonomi hedeflerini olumsuz etkiledi. Bölgedeki yatırım iklimi belirsizlikle karşı karşıya.
ABD ve İsrail arasındaki savaşın İran ile olan gerilimi artırması, Körfez ülkelerinde enerji üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm gibi kilit sektörlerde ciddi ekonomik yavaşlamaya yol açtı. Savaşın başlamasının ardından geçen üç haftalık süreç, bölge ekonomilerinde oluşan tahribatı gözler önüne serdi. KÖİ Araştırma Merkezi Başkanı Eyüp Vural Aydın, krizin bölgedeki yatırımları ve projeleri olumsuz etkilediğini belirtti.
Aydın, yaşanan saldırıların hemen her alanı olumsuz etkilediğini vurguladı. “Bu savaş, mutlaka bölgenin genel olarak ekonomik görüntüsünü etkileyecek. Özellikle büyük yatırımları daha çok etkileyecek” değerlendirmesinde bulundu.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkeleri, son yıllarda ekonomilerini petrole bağımlılıktan kurtarmak için çeşitli projeler ve vizyon çalışmaları başlatmıştı. Bu çabalar BAE ve Suudi Arabistan liderliğinde, Umman, Kuveyt, Bahreyn ve Katar gibi ülkeler tarafından takip ediliyordu.
Bu vizyon projelerin temelini “petrol dışı ekonominin geliştirilmesi” oluşturuyordu. Savaş petrol fiyatlarını artırarak bu ülkelere gelir imkanı sağlasa da, petrol dışı ekonomiler ve yatırım ortamı ciddi yara aldı. Aydın, yaklaşık yirmi yıldır hedeflenen ekonomik büyümenin tam tersi bir durumla karşı karşıya kalındığını ifade etti.
Eyüp Vural Aydın, uluslararası yatırımcıların güvenli limanları ve uzun vadeli stratejik planları tercih ettiğini belirtti. Sigorta, emeklilik ve devlet varlık fonları gibi büyük sermayelerin güvenli alanlara yöneldiğini vurguladı.
Önümüzdeki dönemde uluslararası yatırımcıların Körfez ülkelerine ilgisi, bölgedeki belirsizlik nedeniyle azalacak. Özellikle uluslararası sermayeye dayalı büyüme politikası izleyen BAE gibi ülkeler, İran’daki savaşın sonucunun belirsizliği yüzünden ciddi ekonomik etkilenme yaşayabilir.
KÖİ Araştırma Merkezi Başkanı Aydın, son yıllarda Dubai ve Suudi Arabistan’da artan çağrı merkezi ve yapay zeka yatırımlarını hatırlattı. Savaşın ilk anlarında bu bölgelerin vurulması, söz konusu merkezlerin bölgeye gelmesini zorlaştıracak.
Amazon’un bulut bilişim şirketi Amazon Web Services’in (AWS) Suudi Arabistan’da yapay zeka bölgesi kurmak için yaptığı 5 milyar dolarlık anlaşmada kısa vadede ilerleme beklenmiyor. Suudi Arabistan’ın Vizyon 2030 projesinin yurt dışı sermayeye bağımlı olduğunu işaret eden Aydın, bu projelerde gecikmeler yaşanacağını öngördü.
Petrol fiyatlarının ve iş gücü maliyetlerinin artması, projelerde bütçe aşımlarına yol açacak. Lojistik sorunları ve fiyat artışları inşaat sürelerini uzatarak maliyetleri artıracak. Aydın, özellikle altyapı yatırımlarında ciddi sorunlarla karşılaşılacağını ifade etti.
Eyüp Vural Aydın, belirsizlik ortamının uluslararası sermayenin yatırım kararlarını etkileyeceğinin altını çizdi. Gelişmiş ülkelerin sermayeleri, kendi ülkelerine daha yakın ve belirgin pazarlara kayacak.
Petrol dışı ekonomiye yatırımlar, özellikle finans ve turizm sektörlerinde ciddi şekilde azalacak. Önümüzdeki dönemde yatırımlar, bombalanan enerji tesislerinin yenilenmesi, daha korunaklı hale getirilmesi ve savunma harcamalarına yoğunlaşacak. Bölgenin savunma anlamındaki kırılganlığı bu durumu tetikledi.
Bombalanma nedeniyle tahrip olan altyapılar da yatırım ihtiyacı oluşturacak. Aydın, yatırımların bu üç alana odaklanacağını belirterek, turizm, yapay zeka, dijitalleşme ve finans gibi alanlardaki yatırımların azalacağını söyledi.
Yorum Yap