İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ABD ve İsrail bağlantılı gemilere kapatması sonucu yaklaşık 1900 gemi bölgede mahsur kaldı. Navlun fiyatları artarken, küresel tedarik zincirleri risk altında.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılara misilleme olarak İran’ın Hürmüz Boğazı’nı bu ülkelere ait ticari gemilere kapatması üzerine, boğaz çevresinde yaklaşık 1900 gemi mahsur kaldı. Gemiler, özellikle Basra Körfezi başta olmak üzere bölgede geçiş yapamadan bekliyor. Çoğu açık denizde demirlemiş durumda.
İran, ABD ve İsrail dışındaki ülkelere, saldırgan eylemlere katılmamaları ve güvenlik düzenlemelerine uymaları şartıyla boğazdan geçiş izni vereceğini duyurdu. Ancak İran Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Yarbay İbrahim Zülfikari, boğazdan geçiş kurallarının yeniden belirlendiğini ve ABD ile İsrail bağlantılı hiçbir unsurun geçiş hakkı olmadığını belirtti. Zülfikari, kimin geçip geçmeyeceğine İran’ın karar vereceğini vurguladı.
MarineTraffic verilerine göre, 20-22 Mart tarihleri arasında Hürmüz Boğazı çevresinde hareket edemeyen 1900 geminin 324’ü dökme yük, 315’i petrol/kimyasal, 267’si petrol ürünleri ve 211’i ham petrol tankeri olarak belirlendi. Vortexa verilerine göre, bu tankerlerde yaklaşık 190 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü bulunuyor. Ayrıca bölgede 177 genel kargo, 174 konteyner, 98 LPG ve diğer türlerde gemiler de mahsur durumda.
Almanya merkezli Hapag-Lloyd şirketi, gerilim nedeniyle 6 gemisinin Basra Körfezi’nde hareket edemediğini bildirdi. Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO) Analiz Müdürü Filipe Gouveia, boğazdaki trafiğin durma noktasının denizcilik piyasaları ve navlun fiyatları üzerinde önemli etkileri olacağını belirtti. Yakıt fiyatları, kapanmanın süresi ve İran’ın geçiş izni verdiği gemi sayısı gibi faktörlerin piyasaları etkileyeceğini söyledi.
Gouveia, özellikle ham petrol ve petrol ürünleri tanker piyasasında navlun fiyatlarının arttığına dikkat çekti. 27 Şubat-20 Mart tarihleri arasında Baltık Kirli Tanker Endeksi yüzde 49, Baltık Temiz Tanker Endeksi ise yüzde 78 yükseldi. Konteyner piyasasında da yakıt maliyetlerindeki artış ve operatörlerin ek ücret açıklamaları nedeniyle navlun fiyatları arttı.
Hürmüz Boğazı, küresel deniz petrol ihracatının yüzde 30’unu, kuru yük taşımacılığının yüzde 4’ünü ve konteyner hacminin yüzde 3’ünü oluşturuyor. Gouveia, Basra Körfezi ihracatının yalnızca bir kısmının alternatif kaynaklarla ikame edilebileceğini ve mevcut kara yollarının bölgenin normal kargo hacmini karşılayacak kapasitede olmadığını ifade etti. Dünyadaki tanker filosunun yaklaşık yüzde 5,5’inin ve konteyner/kuru yük filolarının yüzde 1,5’inin Basra Körfezi içinde mahsur kaldığı tahmin ediliyor.
Yorum Yap