İçeriğe atla
Adana Medya
Gündem

Dünya KOAH Günü’nde Sağlık Bakanlığı, süregelen öksürük ve nefes darlığını yaşlanmaya bağlamadan doktora gitmeyi öneriyor

Dünya KOAH Günü bilgi notunda hastalığın erken fark edilmesi, korunma yolları, egzersiz, aşılar ve tedavi sürecine dair öneriler yer aldı. Türkiye'de yaklaşık 4 milyon KOAH hastası olduğu tahmin ediliyor.

4 dakika okuma süresi

Dünya KOAH Günü'nde Sağlık Bakanlığı, süregelen öksürük ve nefes darlığını yaşlanmaya bağlamadan doktora gitmeyi öneriyor

Süregelen öksürük, balgam ve nefes darlığı yaşlanmanın olağan bir sonucu sayılmamalı, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) açısından değerlendirilmeli. Dünya KOAH Günü için yayımlanan bilgi notunda, hastalığın sık görüldüğü ama çoğunlukla geç fark edildiği belirtiliyor. Notta kullanılan etiketler #HerNefesDeğerlidir ve #DünyaKOAHGünü2026.

KOAH, hava yollarındaki ve akciğer dokusundaki değişiklikler yüzünden havanın akciğerlere girip çıkmasının kalıcı olarak kısıtlanması demek. Önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık. Başlıca belirtileri süregelen öksürük, balgam, nefes darlığı ve yorgunluk. Hastalık ilerledikçe yürümek, merdiven çıkmak ve günlük işleri yapmak zorlaşabiliyor. Belirtiler erken fark edilirse kişinin bağımsızlığını ve yaşam kalitesini korumak için önemli fırsatlar doğuyor.

Dünyadaki tablo ağır. Küresel Hastalık Yükü 2021 analizine göre dünyada yaklaşık 3,7 milyon kişi KOAH yüzünden hayatını kaybetti. Aynı veri setini inceleyen bir çalışmaya göre 1990-2021 arasında toplam vaka sayısı yaklaşık yüzde 112, ölüm sayısı yüzde 49 arttı. Nüfusun büyümesi ve yaşlanması toplam hastalık yükünü artırıyor. Çalışmanın öngörüleri, bu yükün 2045’e kadar artmaya devam edebileceğini gösteriyor.

Türkiye’de de hasta sayısı yüksek. Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı’nın (TÜSEB) 2020 KOAH raporuna göre ülkede yaklaşık 4 milyon hasta olduğu tahmin ediliyor. TÜİK’in 2025 verilerinde solunum sistemi hastalıkları yüzde 15,1 ile ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada. Bu oran yalnızca KOAH’ı değil, tüm solunum sistemi hastalıklarını kapsıyor.

Kimlerin dikkatli olması gerektiği de notta açıkça yazılmış. 40 yaşın üzerinde olup tütün kullanan ya da zararlı maddeleri soluma öyküsü bulunan kişilerde öksürük, balgam ve nefes darlığı KOAH açısından değerlendirilmeli. Hastalık gençlerde de gelişebiliyor. Tanı, hekim muayenesi ve spirometri adı verilen nefes ölçüm testiyle doğrulanıyor.

Korunmanın ilk adımı tütünden uzak durmak. Sigara KOAH’ın başlıca risk etkenlerinden biri. Hiç başlamamak ya da bırakmak akciğer sağlığı için atılabilecek en etkili adımlar arasında. Bırakmak her yaşta yararlı, KOAH tanısı konduktan sonra bile akciğer fonksiyon kaybını yavaşlatmaya yardımcı oluyor. Elektronik sigara ve nargile güvenli seçenek sayılmamalı. Evde, araçta ve işyerinde tütün dumanına maruz kalmak da önlenmeli. Bırakmak isteyenler sigara bırakma polikliniklerinden destek alabilir.

KOAH yalnızca sigara içenlerde görülmüyor. Odun, kömür ve tezek gibi yakıtların dumanı ile dış ortam hava kirliliği de riski artırıyor. Temiz ısınma ve pişirme yöntemleri tercih edilmeli, kapalı alanlar iyi havalandırılmalı. Hava kirliliğinin veya yangın dumanının yoğun olduğu günlerde açık havada uzun süre kalmaktan ve yorucu işlerden kaçınılmalı. Hareket, hava kalitesi uygun kapalı alanlarda sürdürülebilir.

İşyerindeki maruziyet de ciddiye alınmalı. Toz, kimyasal madde, gaz ve dumanın yoğun olduğu işlerde zararlı maddelerin kullanımını azaltmak, kapalı üretim sistemleri kurmak, etkili havalandırma sağlamak ve düzenli iş sağlığı izlemi yapmak temel önlemler. İşin niteliğine uygun solunum koruyucu ekipman bunları tamamlamalı. Çalışanların solunum yakınmaları erkenden değerlendirilmeli.

Akciğer sağlığının temeli doğumdan önce atılıyor. Gebelikte ve çocuklukta tütün dumanından uzak durmak, yeterli beslenmek, önerilen aşıları yaptırmak ve solunum yolu enfeksiyonlarını uygun şekilde yönetmek sağlıklı akciğer gelişimini destekliyor. Erken doğum ve çocuklukta geçirilen ağır solunum yolu hastalıkları ileriki yaşlarda akciğer sağlığını etkileyebiliyor. Bu yüzden korunma ileri yaşa bırakılmamalı.

Hava kirliliği ve iklim değişikliğinin etkileri yalnızca kişisel tercihlerle çözülemiyor. Notta temiz enerjiye geçiş, sanayi ve ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılması, yangınların önlenmesi ve sağlıklı şehir planlaması akciğer sağlığını koruyan politikalar olarak sayılıyor. Yoksullukla mücadele, sağlıklı yaşam koşulları ve sağlık hizmetlerine erişimin artırılması da önemli görülüyor.

KOAH’lı biri için düzenli egzersiz büyük fark yaratabiliyor. Nefes darlığı yüzünden hareketten kaçınmak kasların zayıflamasına ve aynı işi yaparken daha çok zorlanmaya yol açabiliyor. Kişiye uygun egzersiz dayanıklılığı, kas gücünü ve günlük işleri sürdürme kapasitesini destekliyor. Kısa yürüyüşlerle başlamak, gerektiğinde dinlenmek ve süreyi yavaş yavaş artırmak uygulanabilir bir yol. Yürüyüş, uygun bisiklet egzersizleri ve kas güçlendirme çalışmaları kişinin sağlık durumuna göre planlanabilir. Uzun süre oturmayı azaltmak ve gün içine küçük hareket araları koymak da önemli.

Egzersizin türü, süresi ve yoğunluğu sağlık ekibiyle birlikte belirlenmeli. Bunda hastalığın şiddeti, eşlik eden hastalıklar ve kişinin kapasitesi belirleyici. Ani ya da alışılmışın dışında nefes darlığı, göğüs ağrısı veya baş dönmesi olursa egzersize ara verilip tıbbi değerlendirme yapılmalı.

Pulmoner rehabilitasyon da önerilen seçenekler arasında. Kişiye özel egzersiz eğitimini, hasta eğitimini ve davranış değişikliği desteğini bir araya getiriyor. Nefes darlığını azaltmaya, egzersiz kapasitesini ve yaşam kalitesini artırmaya yardımcı oluyor. Günlük aktiviteleri kısıtlanan ya da alevlenme sonrası toparlanmakta zorlanan kişilerin kendileri için uygun olup olmadığını doktorlarıyla konuşması isteniyor.

Enfeksiyonlar ve alevlenmeler için de önlem alınabilir. El hijyeni, uygun havalandırma ve solunum yolu enfeksiyonu belirtisi olan kişilerle yakın temasın azaltılması koruyucu önlemler. Grip aşısı her yıl değerlendirilmeli. Pnömokok ve COVID-19 aşıları ile yaş ve risk durumuna göre RSV aşısı, güncel önerilere göre hekim tarafından planlanmalı. Nefes darlığında belirgin artış, balgamın miktarında veya renginde değişiklik ve ateş görülürse sağlık kuruluşuna başvurulmalı.

Tedavi ve kontrollerin sürdürülmesi de bakımın parçası. İnhaler ilaçlar reçetede yazıldığı gibi, düzenli ve doğru teknikle kullanılmalı, kullanım tekniği kontrollerde gözden geçirilmeli. Dengeli beslenmek, sağlıklı kiloyu korumak ve eşlik eden hastalıkları takip ettirmek de önemli. KOAH tamamen ortadan kalkmasa da uygun tedavi, sigaranın bırakılması ve risk etkenlerinin azaltılmasıyla belirtiler ve alevlenmeler azaltılabiliyor, yaşam kalitesi iyileştirilebiliyor.

Sağlık Bakanlığı, vatandaşları Sağlıklı Hayat Merkezlerine başvurup ücretsiz sağlıklı yaşam danışmanlığı ve sigara bırakma desteği almaya, aile hekimliklerine giderek KOAH izlemlerini düzenli yaptırmaya çağırıyor.

Gündemde

  1. Gaziemir merkezli nakliyat operasyonlarıyla İzmir’den dünyaya taşınma imkanı
  2. COP31’de 2 bin 700 gönüllü genç tercümanlıktan yönlendirmeye pek çok işi üstleniyor
  3. Antalya’daki COP31 Yeşil Bölge’de Türkiye İklim Okulu açıldı
  4. Aladağ’da 101 ilkokul öğrencisi sağlık eğitimi alıp Sağlık Elçisi sertifikası aldı

Bunlar da İlginizi Çekebilir

Haber Akışı